Tin tức

Ăn dặm là cột mốc quan trọng trong hành trình phát triển của trẻ. Đây không chỉ là giai đoạn bé làm quen với những hương vị và kết cấu thức ăn mới mà còn là lúc bé học cách nhai, nuốt và tự khám phá thực phẩm.

Tuy nhiên, hệ tiêu hóa và kỹ năng ăn uống của bé vẫn đang hoàn thiện. Vì vậy, bên cạnh việc lựa chọn thực phẩm phù hợp, ba mẹ cần chú ý đến vệ sinh, cách chế biến, độ thô của thức ăn và tư thế khi ăn để hạn chế những rủi ro không đáng có.

Nguyên tắc 1: Bắt đầu ăn dặm đúng thời điểm

Theo khuyến nghị của WHO, trẻ nên bắt đầu ăn dặm khi được khoảng 6 tháng tuổi, đồng thời tiếp tục bú mẹ hoặc sử dụng sữa công thức phù hợp.

Ngoài độ tuổi, ba mẹ nên quan sát khả năng sẵn sàng của bé. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Bé có thể giữ đầu và cổ tương đối vững.
• Bé có thể ngồi thẳng với sự hỗ trợ phù hợp.
• Bé biết há miệng khi được đưa thức ăn đến gần.
• Bé có khả năng đưa thức ăn vào trong miệng và nuốt thay vì liên tục đẩy thức ăn ra ngoài bằng lưỡi.

Không nên cho bé ăn dặm quá sớm khi chưa sẵn sàng. Với trẻ sinh non hoặc có vấn đề về phát triển, ba mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ về thời điểm bắt đầu phù hợp.

Nguyên tắc 2: Đảm bảo vệ sinh khi chuẩn bị thức ăn

Hệ miễn dịch của trẻ nhỏ còn đang phát triển nên thực phẩm không đảm bảo vệ sinh có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và rối loạn tiêu hóa.

Khi chuẩn bị bữa ăn cho bé, ba mẹ cần lưu ý:

• Rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến và trước khi cho bé ăn.
• Rửa sạch rau củ, trái cây dưới vòi nước sạch; sơ chế thực phẩm ở khu vực vệ sinh.
• Sử dụng dao, thớt và dụng cụ riêng hoặc vệ sinh kỹ giữa các lần chế biến thực phẩm sống và chín.
• Nấu chín kỹ thịt, cá, trứng và các thực phẩm có nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Sử dụng bát, thìa và dụng cụ ăn uống sạch, khô ráo.

Thức ăn sau khi chế biến cần được bảo quản đúng cách, không để ở nhiệt độ phòng quá lâu. Khi hâm nóng lại, cần làm nóng đều và kiểm tra nhiệt độ trước khi cho bé ăn. Phần thức ăn bé đã ăn trực tiếp từ bát không nên giữ lại cho bữa sau vì có thể đã bị nhiễm vi khuẩn từ nước bọt.

Nguyên tắc 3: Chọn thực phẩm phù hợp và lưu ý những món cần tránh

Ở giai đoạn đầu, ba mẹ có thể cho bé làm quen với nhiều nhóm thực phẩm như rau củ, trái cây, ngũ cốc, thịt, cá và trứng được chế biến phù hợp.

Nên ưu tiên thực phẩm tươi, có nguồn gốc rõ ràng và đa dạng thành phần dinh dưỡng. Khi giới thiệu món mới, ba mẹ có thể bắt đầu với lượng nhỏ, từng loại thực phẩm để dễ quan sát phản ứng của bé.

Một số nguyên tắc quan trọng:

• Không thêm muối, nước mắm, đường hoặc gia vị đậm vào thức ăn của trẻ nhỏ.
• Không cho trẻ dưới 12 tháng tuổi sử dụng mật ong, kể cả mật ong pha trong đồ ăn hoặc thức uống.
• Không dùng sữa bò làm thức uống chính thay cho sữa mẹ hoặc sữa công thức trước 12 tháng tuổi.
• Không cho bé ăn thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín kỹ như trứng sống, thịt tái, hải sản sống.
• Cẩn trọng với các thực phẩm có nguy cơ gây dị ứng như trứng, cá, đậu phộng và các loại hạt.

Các thực phẩm dễ gây dị ứng không nhất thiết phải trì hoãn vô thời hạn. Ba mẹ có thể giới thiệu từng loại với lượng nhỏ, ở dạng chế biến an toàn và theo dõi phản ứng. Nếu bé có tiền sử dị ứng, chàm nặng hoặc từng phản ứng với thực phẩm, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi thử món mới.

Nguyên tắc 4: Chế biến thức ăn với độ thô phù hợp

Một trong những nguyên tắc quan trọng khi cho bé ăn dặm là điều chỉnh độ mềm, độ thô và kích thước thức ăn theo khả năng nhai nuốt của trẻ.

Khi mới bắt đầu, bé thường phù hợp với thức ăn nghiền, xay hoặc dằm mềm. Khi kỹ năng ăn uống phát triển, ba mẹ có thể tăng dần độ thô, chuyển sang thức ăn băm nhỏ, mềm hoặc miếng phù hợp để bé tập tự cầm.

Đặc biệt, cần chú ý những thực phẩm có nguy cơ gây hóc nghẹn:

• Nho, cà chua bi và các loại quả tròn nhỏ: cần cắt dọc thành những phần nhỏ phù hợp, không để nguyên quả.
• Cà rốt, táo và rau củ cứng: cần nấu mềm hoặc chế biến để bé dễ nhai.
• Các loại hạt nguyên, bỏng ngô: không cho bé ăn nguyên hạt.
• Xúc xích, thịt dai, miếng thịt hoặc cá lớn: cần cắt nhỏ, làm mềm và loại bỏ xương.
• Bơ đậu phộng đặc: không cho bé ăn trực tiếp từng thìa hoặc một lượng đặc dính; cần pha loãng và chuẩn bị với kết cấu phù hợp.

Ba mẹ không nên giữ thức ăn quá nhuyễn trong thời gian dài nếu bé đã sẵn sàng làm quen với kết cấu mới. Việc tăng độ thô từ từ giúp bé học cách xử lý thức ăn và phát triển kỹ năng nhai nuốt.

Nguyên tắc 5: Đảm bảo tư thế và giám sát bé trong suốt bữa ăn dặm

Dù bé ăn cháo, thức ăn nghiền hay tự cầm thức ăn, tư thế ngồi và sự giám sát của người lớn đều rất quan trọng.

Ba mẹ nên cho bé ngồi thẳng trên ghế ăn dặm hoặc vị trí phù hợp, có điểm tựa ổn định. Đầu và thân bé cần được giữ ở tư thế thẳng, không cho ăn khi bé đang nằm, bò, đi lại hoặc ngồi trên xe đẩy.

Trong bữa ăn, ba mẹ cần:

• Luôn ở bên cạnh và quan sát bé, không để bé tự ăn một mình.
• Cho bé ăn từng lượng nhỏ, không đút quá nhanh hoặc ép bé nuốt.
• Giữ không khí bữa ăn bình tĩnh, hạn chế đồ chơi, điện thoại và các yếu tố gây mất tập trung.
• Không cố đưa thêm thức ăn vào miệng khi bé đang khóc, ho hoặc chưa nuốt xong.

Ba mẹ cũng nên phân biệt phản xạ ọe và hóc nghẹn. Ọe có thể xuất hiện khi bé mới tập ăn, thường có tiếng động và là phản xạ giúp đẩy thức ăn ra khỏi họng. Hóc nghẹn nguy hiểm hơn, có thể khiến bé không thể thở, ho hoặc phát ra tiếng. Ba mẹ nên tìm hiểu và tham gia hướng dẫn sơ cứu hóc dị vật ở trẻ nhỏ để biết cách xử lý đúng khi cần thiết.

Nguyên tắc 6: Tôn trọng tín hiệu đói và no của bé

Ăn dặm không chỉ là cung cấp dinh dưỡng mà còn giúp bé hình thành mối quan hệ tích cực với thức ăn.

Ba mẹ nên quan sát tín hiệu của con. Khi đói, bé có thể há miệng, hướng người về phía thức ăn hoặc tỏ ra hào hứng khi được đút. Khi no, bé có thể quay đầu đi, ngậm miệng, đẩy thìa hoặc không còn muốn ăn.

Không nên ép bé ăn hết khẩu phần, cố đút thêm khi con đã no hoặc dùng tivi, điện thoại để đánh lạc hướng nhằm khiến bé ăn nhiều hơn. Hãy để bé làm quen với thức ăn theo nhịp độ phù hợp, đồng thời duy trì sự kiên nhẫn và khuyến khích tích cực.

Chuẩn bị bữa ăn dặm an toàn để bé tự tin khám phá

Một bữa ăn dặm an toàn không nhất thiết phải cầu kỳ. Điều quan trọng là thực phẩm sạch, được chế biến đúng cách, có kết cấu phù hợp và bé luôn được người lớn quan sát trong suốt bữa ăn.

Bên cạnh kiến thức chăm sóc, ba mẹ cũng có thể chuẩn bị những dụng cụ hỗ trợ phù hợp như ghế ăn dặm, bát thìa riêng và bình tập uống để bé từng bước làm quen với việc ăn uống độc lập. EMOON mong muốn đồng hành cùng ba mẹ trong hành trình ấy, giúp mỗi bữa ăn của bé trở thành một trải nghiệm vui vẻ, an toàn và nhẹ nhàng hơn.